CRKVE & MANASTIRI STARE PLANINE
Stara planina, osim po prirodnim lepotama, poznata je i po bogatom duhovnom nasleđu koje se ogleda u brojnim crkvama i manastirima rasutim po njenim obroncima i dolinama. Ova sveta mesta svedoče o dugoj tradiciji i istoriji ovog kraja, a mnogi od njih nalaze se u jedinstvenom prirodnom okruženju.
Od poznatih manastira do skrivenih crkava u stenama, svaka lokacija ima svoju priču i posebnu atmosferu. Posebno se izdvajaju manastiri u blizini reka i klisura, kao i jedinstvene crkve smeštene u pećinama, koje privlače posetioce svojom autentičnošću i mirom.
Poseta ovim mestima pruža priliku ne samo za upoznavanje kulturne baštine, već i za trenutke tišine i duhovnog odmora u netaknutoj prirodi.
Crkva u pećini u selu Rsovci
Crkva Svetog Petra i Pavla u pećini u selu Rsovci predstavlja jedinstvenu svetinju smeštenu u prirodnoj pećini na Staroj planini. Ova neobična crkva poznata je po svojoj lokaciji i freskama, a poseban značaj daje joj autentičan spoj prirode i duhovnosti.
Crkva Svete Paraskeve u selu Rosomač
Crkva Svete Paraskeve u selu Rosomač, poznata i kao Crkva Svete Petke, sagrađena je u drugoj polovini 19. veka, oko 1868–1871. godine, na mestu starije crkve. Predstavlja vredan primer tradicionalne crkvene gradnje i jednu od značajnih duhovnih i kulturnih znamenitosti ovog dela Stare planine.
Crkva Svetog Đorđa u selu Slavinja
Crkva Svetog Đorđa u selu Slavinja predstavlja jednu od najstarijih crkava Gornjeg Visoka. Prema pojedinim izvorima, njeno poreklo se vezuje za XVI vek, dok je 1864. godine podignuta na temeljima starije bogomolje; sačuvani vredni ikonostas potiče iz perioda 1848–1853. godine. Crkva je od 1984. godine zaštićena kao kulturno dobro.
Crkva Svetog Arhangela Mihaila u selu Boljev dol
Crkva Svetog arhangela Mihaila u selu Boljev Dol jedna je od najstarijih crkava ovog kraja. Iako se prema istorijskim podacima njena gradnja najčešće datira između 17. i 19. veka, prema usmenom predanju meštana crkva potiče još iz 12. ili 14. veka. Zbog svoje istorijske i kulturne vrednosti, od 1984. godine nalazi se pod zaštitom države kao spomenik kulture.
Crkva Uspenja presvete Bogorodice u selu Kamenica
Crkvište Uspenja Presvete Bogorodice u Kamenici predstavlja ostatke starog hrama čije je poreklo verovatno znatno starije nego što se ranije pretpostavljalo. Sačuvani fragmenti fresaka u apsidi datiraju iz perioda 1620–1640. godine, a 2018. godine pokrenuta je inicijativa meštana, potomaka i Eparhije niške za obnovu i rekonstrukciju crkve.
Crkva Svetog Pantelejmona u selu Senokos
Crkva Svetog Pantelejmona u Senokosu građena je od 1853. do 1873. godine, a ikonostas je završen 1875. godine kao dar Nikole Mančova iz Berkovice. Hram je delimično živopisan 1899. godine, a nakon više od jednog veka obnovljen je 2004–2005. godine i danas predstavlja značajnu duhovnu i kulturnu znamenitost sela.
